Zamów reklamę 508 860 500
brak sond

Kalendarium

wg. autorstwa Marzeny Wlazłowicz-Pitras


* 1782 – przybycie pierwszych osadników niemieckich do wsi Brużycy, w dobrach której powstanie potem Aleksandrów. Założenie w okolicach przyszłego Aleksandrowa wielu nowych kolonii wiejskich.

* około 1816 – właściciel dóbr brużyckich – polski szlachcic Rafał Bratoszewski herbu Sulima założył nową osadę miejską na południe od tej wsi, na piaszczystym i zalesionym wzgórzu – jest to przyszły Aleksandrów. Wytyczono wtedy prostokątny Rynek i kilka prostopadłych ulic. Mierniczym, który opracował plan nowej osady, był Bernard Schuttenbach - syn austriackiego oficera. Dziedzic ufundował kościół katolicki pw. św. Rafała Archanioła.

* 22 marca 1822 roku – nowa osada otrzymała prawa miejskie i nazwę Aleksandrów ku czci ówczesnego cara Rosji i króla Polski – Aleksandra I. W Aleksandrowie było już wtedy 3 086 mieszkańców, pierwsi z nich to głównie rzemieślnicy – tkacze, produkujący w przydomowych warsztatach sukno wełniane; byli oni w większości narodowości niemieckiej i wyznania ewangelickiego, oprócz nich w Aleksandrowie osiedlali się też Polacy wyznania katolickiego i Żydzi wyznający religię mojżeszową.

* 1824 - budowa murowanego ratusza miejskiego w stylu klasycystycznym. Burmistrzem był wtedy Gedeon Goedel.

* 6 grudnia 1824 - zmarł i został pochowany w miejscowym kościele założyciel Aleksandrowa – Rafał Bratoszewski. Aleksandrów przeszedł w ręce rodziny Kossowskich herbu Dołęga.

* 1825 – miasto to, uważane za wzorcowy ośrodek tkacki nowego typu, wizytował sam car Rosji oraz król Polski Aleksander I.

* 1828 - budowa okazałego murowanego zboru ewangelickiego w stylu klasycystycznym. Pierwszy aleksandrowski pastor to Fryderyk Jerzy Tuve

* 1830-1831 – mieszkańcy miasta, z burmistrzem Gedeonem Goedelem na czele, poparli powstanie listopadowe, m.in. produkując bandaże i mundury dla armii powstańczej oraz wysyłając do Warszawy oddział rzemieślniczy i lekarza oraz podwody dla wojska polskiego.

* 25 sierpnia 1833 - w Aleksandrowie przychodzi na świat wielki łódzki fabrykant pochodzenia żydowskiego - Izrael Poznański, syn kupca Kalmana i Małki z Gdańskich.

* 1858-1860 - wytyczenie nowej drogi prowadzącej z Aleksandrowa do, rozwijającej się przemysłowo Łodzi przez nowe przedmieście Bałuty, zwanej Szosą Aleksandrowską.

* 1863-1864 - powstanie styczniowe – w walkach powstańczych uczestniczyło kilku aleksandrowian, a oddziały powstańcze 2 razy wkraczały do miasteczka.

* 1866 - w Aleksandrowie osiedlił się, znany już wówczas cadyk chasydzki - Chanoch Henich ha-Kohen Lewin, uczeń Simchy Bunema z Przysuchy i Menachema Mendla z Kocka. Odtąd miasteczko to stało się ważnym żydowskim ośrodkiem religijnym – siedzibą sławnych rabinów i cadyków chasydzkich zwanych Aleksander. W początkach XX wieku i w okresie międzywojennym działała tu dynastia chasydzka Danzigerów.

* 1 czerwca 1869 – podupadły gospodarczo Aleksandrów utracił prawa miejskie ukazem władz rosyjskich, był odtąd osadą na terenie gminy Brużyca Wielka.

* 1888 – założenie pierwszej mechanicznej fabryki pończoch, której właścicielem był niemiecki fabrykant Juliusz Paschke; była to pierwsza z wielu podobnych fabryk powstałych w tym okresie w Aleksandrowie. Inne fabryki założyli: Gustaw Paschke, Rudolf Schultz, Adolf Greilich, Karol Pfeiffer, Gothilf Knappe, Gustaw Hirsch, Karol Steckl, Albert Stiller. Produkowano tu odtąd pokaźne ilości skarpet, pończoch i sweterków. Dzięki tej specjalizacji produkcji, miasto to do dziś bywa nazywane przez mieszkańców „Skarpetkowem”.

* 1903 – utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej oraz powstanie pierwszej polskiej organizacji społeczno-kulturalnej – Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”, zarejestrowanego formalnie w 1907.

* 1905 - wydarzenia rewolucyjne w Aleksandrowie - strajki robotników oraz protesty polskich uczniów i nauczycieli przeciw rusyfikacji szkół.

* 9 lutego - 25 lutego 1910 – uruchomienie elektrycznej linii tramwajowej do Łodzi.

* listopad 1914 - styczeń 1915 - Aleksandrów mocno ucierpiał w wyniku ostrzału artyleryjskiego w czasie tzw. bitwy pod Łodzią. Z miasta wycofali się Rosjanie, a wkroczyli tu Niemcy. Ludność polska uzyskała większe swobody.

* 3 maja 1917 – aleksandrowscy Polacy angażują się w działalność patriotyczną, m.in. stawiają pomnik Tadeusza Kościuszki w Rynku i walczą w Legionach.

* 11 listopada 1918 - grupa aleksandrowskich strażaków pod dowództwem Kazimierza Bryszewskiego bierze udział w akcji rozbrajania niemieckiego posterunku. Początek niepodległości Polski.

* 1921 – Aleksandrów liczył 8 236 mieszkańców, w tym 37% Niemców, 34 % Polaków i 29 % Żydów. Był to nieduży, lecz prężny ośrodek przemysłowy dziewiarsko-pończoszniczy.

* 1924 – Aleksandrów odzyskał prawa miejskie. Bywa odtąd określany jako Łódzki, a nie, jak dawniej - Łęczycki lub Fabryczny.

* 1927 – otwarcie nowej szkoły dla dzieci polskich przy ulicy Bankowej - obecnie Zespół Szkół Sportowych im. Józefa Jaworskiego. Stary budynek rozebrano parę lat temu.

* 31 sierpnia 1939 – w chwili wybuchu II wojny światowej Aleksandrów liczył już 13 424 mieszkańców.

* 7 września 1939 – do Aleksandrowa wkroczyły pierwsze oddziały niemieckie Wehrmachtu.

* 14 września 1939 - okupanci rozstrzelali na cmentarzu żydowskim 5 Polaków i 26 Żydów aleksandrowskich. Początek represji i ostrych sporów narodowościowych, podsycanych przez okupantów.

* 9 listopada 1939 - Aleksandrów wraz z Łodzią znalazł się na terenach wcielonych do Rzeszy. Spalono i zburzono synagogę, zburzono pomniki Kościuszki i Piłsudskiego, zamknięto polskie i żydowskie szkoły, kościół katolicki zamieniono na magazyn, wprowadzono niemieckie nazwy ulic i placów. Żydom i Polakom narzucono dyskryminujące ich przepisy, przymus pracy dla okupanta. Rozpoczęły się łapanki, egzekucje i wysiedlenia.

* 27 grudnia 1939 - przymusowo wysiedlono do Generalnej Guberni aleksandrowskich Żydów, gdzie parę lat później prawie wszyscy zginęli w hitlerowskich obozach zagłady. Koniec trójnarodowego charakteru tego wyjątkowego miasteczka.

* 1943 – okupanci niemieccy przemianowali Aleksandrów na Wirkheim („dom tkaczy”).

* 17 stycznia 1945 - miasto zostało wyzwolone przez sowieckich czołgistów po krótkich walkach z Niemcami.

* 24 stycznia 1945 - Józef Janiak pierwszym powojennym burmistrzem Aleksandrowa. Początki „władzy ludowej” w mieście.

* 16 lutego 1945 - otwarto pierwszą polską szkołę średnią w mieście - Państwowe Koedukacyjne Gimnazjum. Obecnie to Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika.

* 1945 - utworzono Zjednoczenie Przemysłu Dziewiarsko-Pończoszniczego w Aleksandrowie, które potem, w latach 70-tych, jako Zakłady Przemysłu Pończoszniczego „Sandra”, było największym zakładem przemysłowym w mieście i jednym z największych w tej branży w Polsce.

* 1945-1947 - powojenne represje i przymusowe wysiedlenie aleksandrowskich Niemców do Niemiec. Aleksandrów Łódzki stał się po raz pierwszy w swojej historii miastem czysto polskim.

* 1946 - zniszczony wojną Aleksandrów liczył tylko 6926 mieszkańców.

* 1951-1953 - zbudowano aleksandrowskie lotnisko, funkcjonujące do pożaru hangaru w 1961 roku.

* 1959 - powstała kolejna aleksandrowska Szkoła Podstawowa - nr 4 przy Al. Wyzwolenia.

* lata 70-te i 80-te XX w. - we wschodniej i południowo - wschodniej części miasta wyrastają blokowiska z wielkiej płyty - osiedla mieszkaniowe im. Bratoszewskiego, Sikorskiego i Słoneczne.

* 1974 - otwarcie nowoczesnego gmachu Młodzieżowego Domu Kultury przy ul. 1 Maja.

* 1979 - powołanie Towarzystwa Przyjaciół Aleksandrowa.

* 1983 - pierwsze obchody Dni Aleksandrowa; odtąd odbywają się co rok.

* 27 maja 1990 - pierwsze po przemianach politycznych wolne wybory samorządowe wygrywa Aleksandrowska Akcja Społeczna, burmistrzem pozostaje jednak Krzysztof Czajkowski z PSL, sprawujący już tę funkcję od 1989.

* 8 grudnia 1991 - wychodzi pierwszy numer lokalnej gazety - dwutygodnika pt. „40 i cztery”.

* 1991-1995 - likwidacja linii tramwajowej do Łodzi noszącej numer 44, obecnie Aleksandrów z Łodzią łączy linia autobusowa MPK nr 78 oraz busy PKS.

* 1 września 1999 - utworzenie w wyniku reformy oświaty dwóch nowych gimnazjów - miejskiego i sportowego. Obecnie funkcjonuje jeszcze prywatne gimnazjum katolickie Scholar i liceum Erazmus.

* 1999 - powołanie Stowarzyszenia Przedsiębiorców Aleksandrowa 2000.

* 27 października 2002 - wybory samorządowe w mieście wygrywa Platforma Obywatelska i nowym burmistrzem zostaje Jacek Lipiński.

* 2006 – pod względem administracyjnym Aleksandrów należy obecnie do powiatu zgierskiego i województwa łódzkiego.


* Po przemianach 1990 roku miały tu miejsce nowe inwestycje: odbudowa budynku tzw. jatek miejskich, budowa oczyszczalni ścieków, krytego basenu, rozbudowa Zespołu Szkół Sportowych, budowa ścieżki rowerowej, poszerzenie i wymiana nawierzchni drogi do Łodzi. Rozpoczęta już została przebudowa aleksandrowskiego Rynku i renowacja kościoła ewangelickiego. Miasteczko zmienia się w oczach i pięknieje...